Μετά από ερωτήματα πολλών παραγωγών σχετικά με τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων τόσο στην γεωργία όσο και στην κτηνοτροφία, από 1/1/2003 μέχρι σήμερα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απέστειλε μια πρώτη διευκρινιστική εγκύκλιο αναφέρει τα εξής:

Γενική αρχή της νέας ΚΑΠ και του καθεστώτος της Ενιαίας Αποδεσμευμένης Ενίσχυσης (ΕΑΕ), σύμφωνα με το βασικό κανονισμό 1782/03, είναι ότι τα δικαιώματα ενίσχυσης ανήκουν στον παραγωγό ο οποίος έλαβε πριμοδοτήσεις για φυτική ή και ζωική παραγωγή κατά τη διάρκεια της περιόδους αναφοράς (2000, 2001, 2002) ανεξάρτητα εάν ήταν ο ιδιοκτήτης ή ο ενοικιαστής της γης, από την οποία προέκυψαν τα δικαιώματα της ΕΑΕ. Επομένως, σε περιπτώσεις αγοραπωλησίας εκμεταλλεύσεων ή δικαιωμάτων παραγωγής, κατά την διάρκεια της περιόδου αναφοράς ή μετά το τέλος αυτής, δικαιούχος της ΕΑΕ είναι ο κατ' αναλογία κάτοχος κατά την περίοδο αναφοράς.

Πιο συγκεκριμένα ένας παραγωγός, ο οποίος δραστηριοποιήθηκε και τα τρία έτη της περιόδου αναφοράς (2000, 2001 και 2002), θα λάβει ποσό ίσο με τον τριετή μέσο όρο των συνολικών ενισχύσεων, ασχέτως με το εάν μεταβίβασε το σύνολο ή μέρος της εκμετάλλευσης λίγους μήνες αργότερα. Διευκρινίζεται ότι, στην περίπτωση που ο εν λόγω παραγωγός αποχώρησε από την παραγωγική δραστηριότητα κατά το 2001 ή το 2002, το ποσόν της ΕΑΕ που δικαιούται θα υπολογιστεί και πάλι ως μέσος όρος της ιστορικής τριετίας (άρθρο 37, παρ. 1, του Κ. 1782/03).

Αντίθετα εάν ένας παραγωγός ξεκίνησε τη γεωργική δραστηριότητα κατά την περίοδο αναφοράς (2001 ή 2002), τότε το ποσό αναφοράς που του αναλογεί, υπολογίζεται ως ο μέσος όρος των εισπράξεών του για το ένα ή τα δύο έτη, κατά τα οποία δραστηριοποιήθηκε στον αγροτικό χώρο (2001 ή και 2002) και εισέπραξε ενισχύσεις μετά από αίτησή του (άρθρο 37, παρ, 2 του Κ.1782/03). Εάν όμως ξεκίνησε την δραστηριότητα του μετά την 1/1/03, τότε δεν θα του υπολογιστεί κανένα ποσό αναφοράς.

Τόσο ο βασικός κανονισμός του Συμβουλίου (Κ. 1782/2003), όσο και ο αντίστοιχος εφαρμοστικός κανονισμός της Επιτροπής (Κ. 795/2004), προβλέπουν μια σειρά από διατάξεις οι οποίες αναφέρονται στις μεταβιβάσεις εκμετάλλευσης ή και δικαιωμάτων παραγωγής και επιτρέπουν στον αγοραστή να αποκτήσει δικαιώματα αποδέσμευμένης ενίσχυσης. Οι διατάξεις αυτές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής:

Α. Μεταβιβάσεις εκμεταλλεύσεων ή/και δικαιωμάτων παραγωγής μέχρι την 15/5/2004 (ημερομηνία κυκλοφορίας του Καν. 864/2004, που τροποποιεί τον βασικό Καν. 1782/2003)

Εάν έλαβε χώρα αγοραπωλησία γεωργικής εκμετάλλευσης, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει ή/και δικαιωμάτων παραγωγής (δηλ. καπνού, αιγοπροβάτων και θηλαζουσών αγελάδων) κατά την διάρκεια της περιόδου αναφοράς ή μετά το τέλος αυτής και μέχρι την 15/5/2004, τότε μπορούμε να διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:

1. Εάν το συμβόλαιο αναφέρεται ρητά ότι μαζί με την εκμετάλλευση ή/και τα δικαιώματα παραγωγής μεταβιβάζονται κα τα μελλοντικά δικαιώματα πληρωμής που θα προκύψουν από την εφαρμογή του Καν. 1782/2003, τότε η σύμβαση πώλησης θεωρείται ως μεταβίβαση δικαιωμάτων της ΕΑΕ, συνοδευόμενα από γη (άρθρο 17 του Καν. 795/2004). Με απλά λόγια, σε αυτήν την περίπτωση δικαιούχος της ΕΑΕ (κατά 100%) θα είναι ο νέος ιδιοκτήτης ( δηλαδή ο αγοραστής), με την απαραίτητη προϋπόθεση ότι η εκμετάλλευση ή/και τα δικαιώματα παραγωγής μεταβιβάστηκαν μαζί με την ανάλογη γεωργική γη (τουλάχιστον 3 στρέμματα). Σε αντίθετη περίπτωση όπου η εκμετάλλευση ή/και τα δικαιώματα παραγωγής δεν μεταβιβάστηκαν μαζί με την ανάλογη γεωργική γη, η ρήτρα του συμβολαίου για αυτόματη μεταβίβαση των δικαιωμάτων της ΕΑΕ δεν ισχύει.

2. Εάν στο συμβόλαιο δεν αναφέρεται ρητά (που είναι και το σύνηθες) ότι μαζί με την εκμετάλλευση ή/και τα δικαιώματα παραγωγής μεταβιβάζονται και τα μελλοντικά δικαιώματα πληρωμής που θα προκύψουν από την εφαρμογή του Καν. 1782/2003, τότε δικαιούχος της ΕΑΕ είναι καταρχήν ο αρχικός ιδιοκτήτης της εκμετάλλευσης ή/και των δικαιωμάτων παραγωγής (δηλ. ο πωλητής), ο οποίος είχε εισπράξει στο παρελθόν τις άμεσες ενισχύσεις. Σε αυτή την περίπτωση, ο αγοραστής μπορεί να επικαλεστεί ότι πραγματοποίησε επένδυση σε γη ή/και δυναμικότητα παραγωγής ή ότι είναι νέος παραγωγός και επομένως έχει την δυνατότητα να αιτηθεί επιπλέον δικαιώματα πληρωμής από το Εθνικό Απόθεμα. Τα δικαιώματα αυτά αντιστοιχούν σε ποσό αναφοράς το οποίο καθορίζεται από τα κράτη – μέλη κατά περίπτωση και σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια.

Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι σε όλες τις περιπτώσεις μεταβιβάσεων, βάσει των οποίων τα δικαιώματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του νέου καθεστώτος δεν μεταβιβάζονται στο νέο κάτοχο, το Κράτος – Μέλος έχει το δικαίωμα να παρακρατήσει από τον πωλητή μέχρι και το 90% του ποσού αναφοράς, με σκοπό την αύξηση του Εθνικού Αποθέματος.

Β. Μεταβιβάσεις εκμεταλλεύσεων ή/και δικαιωμάτων παραγωγής μετά την 15/5/2004

1 Για να θεωρηθεί ο αγοραστής ως δικαιούχος της ΕΑΕ θα πρέπει στο συμβόλαιο αγοραπωλησίας να αναφέρεται ρητά ότι μαζί με την εκμετάλλευση ή/και τα δικαιώματα παραγωγής, καθώς και την αντίστοιχη γεωργική γη (τουλάχιστον 3 στρέμματα) μεταβιβάζονται και τα μελλοντικά δικαιώματα πληρωμής που θα προκύψουν από την εφαρμογή του Καν. 1782/2003 (άρθρο 17 του Καν. 795/2004).

2, Στην περίπτωση που η μεταβίβαση των δικαιωμάτων της ΕΑΕ δεν αναφέρεται ρητά στη συμβόλαιο, οι αγοραπωλησίες εκμεταλλεύσεων ή/και δικαιωμάτων παραγωγής, οι οποίες έλαβαν χώρα μετά την 15/5/2004, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως επενδύσεις με την έννοια της περίπτωσης Α.2 του παρόντος και σύμφωνα με το άρθρο 21 του Καν. 795/2005, σχετικά με την θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής της ΕΑΕ. Κατά συνέπεια, ο αγοραστής / γεωργός δεν λαμβάνει δικαιώματα ενίσχυσης, δεδομένου ότι τόσο κατά το εθνικό όσο και το Κοινοτικό δίκαιο δεν δικαιολογείται άγνοια νόμου.

Σημειώνεται, τέλος, ότι είναι σε γνώση των υπηρεσιών του Υπουργείου ότι σε πολλές εξατομικευμένες περιπτώσεις μεταβιβάσεων εκμεταλλεύσεων και επομένως δικαιωμάτων της Ενιαίας Αποδέσμευμένης Ενίσχυσης, ιδιαίτερα στους τομείς καπνού και κτηνοτροφίας, εξακολουθούν να υπάρχουν εξειδικευμένα προβλήματα και εκκρεμότητες. Για την επίλυσή τους, το Υπουργείο βρίσκεται σε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και τις άλλες αντιπροσωπείες των κρατών μελών που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, προκειμένου να προβλεφθούν οι διαδικασίες οριστικής επίλυσής τους, σύμφωνα με το πνεύμα του κοινοτικού δικαίου.